نوشته های شخصی یک دانشجوی حقوق بیرجند

« ـ مفهوم عنصر معنوی »
عنصر معنوی در کتب و رساله های حقوقی و قوانین کیفری تحت عناوین گوناگون از قبیل عمد ، سوء نیت قصد ، بمنظور استفاده نامشروع ، عنصر اخلاقی ، عنصر روانی و عبارات و کلماتی مشابه ، مورد بحث واقع شده است و بعضی از نویسندگان حتی کلمات علم یا علم و اطلاع یا عالما” و عامدا” را نیز مترادف کلمات وعبارات مذکور دانسته اند که بهرحال یکایک آنها مورد بررسی قرار خواهد گرفت .
چون کلمات عمد از نظر ذهنی ، مانوس تر از سایر کلمات مترادف آن بنظر میرسد لذا بجای ذکر عبارت عنصر معنوی از این کلمه استفاده میشود.
مفهوم عمداز نظر علمی ـ علمای حقوق و اساتید فن هر یک کلمه عمد را بصورت خاصی تعریف کرده اند که از نظر جلوگیری از اطاله کلام از ذکر تمام موارد آن خودداری میشود و به تعریفی اشاره خواهد شد که هم بتعاریف اکثر علمای مسلم حقوق جزا نزدیک است و هم با مقررات جزائی ایران قابل تلفیق .
دقیق ترین و جامع ترین تعریف علمی عمد ، تعریفی است که دانشمندان معروف حقوق جزا امیل گارسن ( Emile garcon ) برای عمد در نظر گرفته و مورد قبول دانشمندان دیگری نظیر دوندیو وابر ( Donnedieu devabres ) و گارو ( Garraud ) و بوزا ( Bouzat ) و لابرد لاکست ( Labord Lacoste ) قرار گرفته و بعضی از اساتید حقوق جزا نیز آنرا مورد تائید قرارداده اند
طبق تعریف و نظر این دانشمندان عمد عبارت است از : « معرفت فاعل بنا مشروع بودن عمل ارتکابی » .
مفهوم عمد ازنظر قانونی
حال باید دید قانون جزای ایران عمد را تعریف کرده است یا خیر ، اگر تعریف نشده است کلمه عمد از نظر قانونی دارای چه مفهومی است .
با مطالعه مجموع قوانین کیفری و کیفیت انشاء مواد آن چنین بنظر میرسد که جز در مواردیکه در مواد قانون نتیجه عمل بزهکار شرط شده است ، اساسا” قانونگذار در تعریف قانونی عمد نظری مشابه مفهوم علمی آن داشته است ، چه اگر مواد مزبور مورد توجه کامل قرار گیرد ملاحظه خواهد شد اعمالیکه مورد نظر قانونگذار بوده است عموما” بدون قید نتیجه مجرمانه بصورت امر یا نهی بیان شده است نظیر ماده 195 ق . م . ع : ( هر کس طفلی را که تازه متولد شده است بدزدد یا مخفی کند ....... بششماه الی سه سال حبس تادیبی محکوم خواهدشد .

با توجه به مقررات موجود  باید گفت منظور از عبارت معرفت فاعل در تعریف علمی عمد ،علم مرتکب بعملی است که انجام میدهد نه علم بحکم قانون و همینقدر که کسی مرتکب عمل خلاف قانون شود وبداند دارد چه میکند عمد یا سوء نیت او محرز است اعم از اینکه بحکم قانون واقف باشد یا نباشد و منظور از نامشروع بودن عمل ارتکاب در این تعریف ، عملی است که قانونگذار آنرا مورد امر یا نهی قرار داده و علم بنا مشروع بودن نیز همان علم واقعی یا فرضی بحکم قانون است که اشاره شد و لذا قید کلماتی نظیر عالما” یا عامدا” ، بقصد استفاده نامشروع و کلماتی نظیر آن کلا ناظر بعمل ارتکابی است نه بحکم قانون .